Өсімдіктер биоинженериясы зертханасы

Зертхана 1984 жылы соматикалық будандастыру және жасушалық іріктеу негізінде қажетті қасиеттері бар агротехникалық құнды өсімдіктердің жаңа түрлерін өндіру және көбейту үшін жасушалық технологияларды дамыту және жетілдіру, сондай-ақ жасушалық деңгейде негізгі абиотикалық және биотикалық стресс факторларына өсімдіктердің төзімділік механизмдерін зерттеу мақсатында құрылған. Лабораторияның негізін қалаушы және жетекшісі, м.ғ.д., профессор М.К. Карабаев, 1998 жылдан бастап зертхананы т.ғ.к. Ж.К. Жәрдемәлі, 2006 жылдан бастап PhD Ж.T. Лесова, ал 2010 жылдан бастап қазіргі уақытқа дейін зертхананы PhD Н.П. Малахова басқарып келуде.


Малахова Наталья Петровна

Биология ғылымдарының кандидаты

e-mail: tasha_malakhova@mail.ru

Телефон: +77717540274

Молекулярлық биология және өсімдіктер гендік инженерия саласындағы маман, биотехнолог, гендік инженерия және өсімдік биотехнологиясы саласында 50-ден астам ғылыми жұмыс авторы. Әл-Фараби атындағы ҚазҰУ биология факультетінің түлегі, үздік диплом, 1995 ж.

Қазақстан Республикасының Президенті Н. Назарбаевтың жас ғалымдарға арналған жеке грантына ие болды, грант аясында Гамбург университетінде (Германия) биотехнология және молекулалық биология бойынша білім алған. MCBN-ЮНЕСКО-ның жас ғалымдарға арналған жеке гранты шеңберінде биотехнология және молекулярлық биология бойынша Германиядағы Гамбург Университетінде ғылыми тәжірибеден өтті, және MASHAV Халықаралық ынтымақтастық орталығында Израильдің Тель-Авив қаласында өсімдіктерді қорғау бойынша дайындықтан өтті.

03.00.03 – Молекулярлық биология мамандығы бойынша «Клондалған бидайдың хитиназ генінің және оның экспрессиялық өнімінің кейбір қорғаныстық жауап гендерінің және құрылымдық сипаттамаларының экспрессиялық талдауы» тақырыбында  диссертацияның авторы. 8 ғылыми гранттың ғылыми жетекшісі. Өсімдіктер биотехнологиясы бойынша бакалавриат, магистратура және докторантура студенттерінің ғылыми жетекшісі. Қ.И. Сәтбаев атындағы ҚазҰТЗУ доценті.


Өсімдіктер биоинженериясы зертханасының ғылыми-зерттеу жұмыстарының бағыттары

Зертхананың негізгі бағыттары биотехнология және өсімдіктердің жасушалық биологиясының іргелі және қолданбалы аспектілерін дамыту болып табылады, кейіннен ауыл шаруашылығы тәжірибесіне зерттеу нәтижелерін енгізу.

Өсімдіктер биоинженериясы зертханасының жүргізілетін негізгі зерттеу жұмыстары

  • Қазақстанның ең маңызды ауылшаруашылық дақылдары үшін жеделдетілген іріктеу үрдісінің жаңа жасушалық әдістерін әзірлеу.
  • Жасушалық іріктеу және соматикалық гибридизациялау негізіне қолайсыз өсіру факторларына (тұздылық, құрғақшылық, саңырауқұлақ аурулары) төзімділігі күшейтілген ауылшаруашылық өсімдіктерінің жаңа сорттарын жасау мақсатында бастапқы линияларын алу.
  • Өсімдіктердің гендік инженериясы: цизген технологиясы негізінде бидай мен картоптың жаңа бағыттарын алу.
  • Өсімдіктердің гендік инженериясы: цисген технологиясына негізделген бидай мен картоптың жаңа линияларын алу.
  • Тұқым шығару үшін элиталық вируссыз картоп тұқымының биотехнологиялық өндірісінің әдістерін әзірлеу және Қазақстан Республикасының ішкі сорттарын өсіру аймақтарын кеңейту.
  • Қазақстанның сирек кездесетін және эндемикалық өсімдік түрлерін клондық микрокөбейту, бағалы өсімдіктердің сорттары мен түрлерінің гендік қорын сақтау технологиясын жасау.
  • In vitro культураларының банкін құру.

Зертхананың ғылыми жұмысының қолданбалы аспектілері

Картопты элиталық тұқым шаруашылығында қолдану үшін in vitro әдісімен өндірілген картоптың вируссыз, сау отырғызу материалын өндіру.

Қазақстанның сәндік, бұта, ағаш, ауыл шаруашылық және сирек кездесетін өсімдіктерін сауықтыру және жаппай микроклоналды көбейту.

Картоптың тұқымдық материалының вирустық ауруларға шалдығу дәрежесі бағалау.

Жасалынып жатқан ғылыми жұмыстар (2018-2020 жж.)

AP05136045 жобасы «Генетикалық инженерия және клеткалық технологияның инновациялық тәсілдерін қолдана отырып бидай мен картоптың жаңа линияларын алу», ғылыми жетекшілері: Н.П. Малахова, Ю.А. Скиба.

Қолданылатын зерттеу әдістері

Зертханада ғылыми және қолданбалы зерттеулер жүргізу үшін жасушалық биология мен биотехнологияның заманауи және кеңінен қолданылатын әдістері мен тәсілдері қолданылады, соның ішінде: хемо- және термотерапия әдістерімен өсімдік емдеу, апикальды меристема алу, өсімдіктер регенерациясы және оларды микроклоналдық көбейту, in vitro жасушалық культура әдісі, Иммуноферменттік талдау (ИФА) әдісін қолдана отырып, вируссыз материалды таңдау және талдау, өсімдіктерді in vitro және in vivo жағдайында өсіру.

Show More
Close