СТН АР09259392 «Erwinia amylovora-ға төзімді Malus sieversii генотиптері».

Жоба туралы қысқаша ақпарат

(Жобаның ұзақтығы-36 ай., 2021-2023 жж.)

Erwina amylovora раушангүлділер тұқымдасының 180-нен астам түрін зақымдайды, бұл ауру жеміс дақылдары үшін ең қауіпті болып саналады. Ауру алғаш рет Солтүстік Америкада тоғызыншы ғасырда табылды. Азия мен Еуропаға 20 ғасырда енгізіліп, айтарлықтай экономикалық шығындарға әкелді. Мысалы, Италияда бактериялардың таралуын бақылау мақсатында бес жүз мыңнан астам алмұрт ағаштары жойылды. Ауруды бақылаудың қиындығы бактериялардың өсімдіктің барлық тіндерін жою қабілетінде: тамырлар, діңдер, вегетативті өркен, жемістер мен гүлдер. E. amylovora – ның көбеюі жасушааралық кеңістікте жүріп, тіндердің некрозын тудырады және бір маусымда бүкіл өсімдікті қамтуы мүмкін. Бактериялардан зардап шеккен тіндердің әртүрлілігі және жасушааралық кеңістіктегі көбею бактериялық инфекциялардың таралуын дұрыс болдырмаудың себебі болып табылады.

Бактериялық күйік, жеміс дақылдарының ең қауіпті ауруы және жеміс шаруашылығын айтарлықтай экономикалық шығындарға әкеледі. Еуропалық өсімдіктерді қорғау ұйымы (EPPO) Erwina amylovorа ең қауіпті зиянкестер тізімінде (EPPO A2 тізімі). Қазақстан аумағында ауру алғаш рет 2008 жылы анықталды. Демек, бұл ауруды бақылау Қазақстанда да өзекті болып отыр. Ауруға төзімді алма ағаштарының жаңа сорттарын таңдау, сезімтал емес телітушілерді қолдану ауруды бақылаудың ең перспективті шаралары болып табылады. Malus sieversii-дің жоғары әртүрлілігі бұл түрді кейіннен селекцияда немесе қор ретінде қолдану үшін тұрақты генотиптерді іздеуде негізгі үміткер етеді. Қазақстанда өсетін Malus sieversii алма ағаштары генетикалық және фенотиптік жағынан алуан түрлі.

Жобаның мақсаты: Erwinia amylovora-ға төзімді Malus sieversii генотиптерін анықтау.

Күтілетін нәтижелері:

  1. SSR және SCAR маркерлерін қолдана отырып, Erwinia amylovora-ға төзімді М. sieversii генотиптері анықталынады.
  2. Эксперименттік әдістермен молекулалық маркерлер арқылы анықталған генотиптердің ауруға төзімділігі расталатын болады.
  3. Жабайы алма ағашының анықталған генотиптерін және Erwinia amylovora-ға сезімтал Malus domestica сорттары in vitro ортасына енгізіледі.
  4. In vitro ортасына енгізілген өсімдіктер клондық микрокөбейту әдісімен көбейтіледі.
  5. Malus domestica өсімдіктерін sieversii – ге in vitro микротелу жүргізіледі.
  6. Патогенді бактерияның инокуляциясымен үй алмасы сорттарының бактериялық күйікке сезімталдық дәрежесіне телітушінің әсері зерттеледі.
Show More
Close